Jak edytować stronę

Wystąpiły błędy skryptów na tej stronie. Mimo, że są one kierowane do redaktorów serwisu, można je częściowo przeglądać poniżej.

{{ MDCProjectPagesTOC() }}

Przewodnik dla edytorów jest domem, bazą na Mozilla Developer Center. W zamierzeniu ma to być raczej przyjazny zbiór zasad niż ścisłe reguły, których musisz przestrzegać. Możesz całkowicie zignorować wskazówki znajdujące się tutaj, jednak nie bądź zaskoczony, gdy ktoś inny poprawi Twój artykuł tak, aby był bardziej zgodny z zamieszczonymi tu wytycznymi. Zalecane jest, abyś się do nich stosował.

Polska wersja przewodnika powstała na podstawie wersji oryginalnej, angielskiej, jednak została znacznie zmodyfikowana i rozszerzona na nasze potrzeby. Jeśli masz jakiekolwiek pytania dotyczące pomocy MDC lub chciałbyś zasugerować jakieś zmiany, skontaktuj się z Ptakiem82, który jest koordynatorem polskiej wersji Mozilla Developer Center. Odwiedź także stronę MDC:Społeczność, na której są przydatne adresy list mailingowych i oficjalnego kanału IRC oraz MDC:Często zadawane pytania.

Podstawowe informacje

W przypadku MDC PL zajmujemy się głównie tłumaczeniem artykułów z angielskiej wersji, dlatego powinieneś przede wszystkim zajrzeć na stronę Pomocnik Tłumaczy. Znajduje się tam doskonały poradnik autorstwa Piotra Kresaka, który wprowadzi Cię w tajniki poprawnego tłumaczenia i pomoże skorygować błędy, które być może popełniasz nawet o nich nie wiedząc.

Artykuł, który czytasz obecnie, ma być w zamierzeniu pomocą w tworzeniu polskich dokumentów na MDC oraz uzupełnieniem wyżej wymienionego poradnika.

Zalecane słowniki

Zawsze staraj się w miarę możliwości sprawdzać dany wyraz w słowniku. Często zdarza się tak, że dany wyraz ma kilka znaczeń lub nie pamiętasz tłumaczenia, które mogłoby bardziej pasować w określonym kontekście. Nie jesteś chodzącą encyklopedią! Używanie słowników to żaden wstyd i ujma dla Ciebie; w pewien sposób jest to nawet przywilej dobrego tłumacza.

W przypadku słowników online zaleca się używanie LING.pl. Jest on właściwie silnikiem umożliwiającym wyszukiwanie w wielu dostępnych w bazie strony słownikach. Istnieje również możliwość pobrania i zainstalowania specjalnych rozszerzeń dla przeglądarki (Internet Explorer, Mozilla Firefox).

Uwaga: nigdy nie używaj translatorów tłumaczących całe zwroty, zdania lub tym bardziej fragmenty. Działają one najczęściej na zasadzie przetwarzania kolejno pojedynczych wyrazów, nie analizując przy tym poprzedniego/następnego wyrazu i całkowicie ignorując kontekst ich wystąpienia.

Oprócz tego polecamy także korzystać ze Słownika Języka Polskiego i Słownika Ortograficznego PWN — zarówno online jak i ich wersji książkowych.

Duże litery w nazwach i nagłówkach stron

Nazwy stron powinny zaczynać się wielką literą, dotyczy to jednak tylko pierwszego wyrazu i nazw własnych. Podobna zasada ma zastosowanie przy nazywaniu nagłówków:

  • <font color="green">Poprawnie</font>: „Nowa metoda tworzenia za pomocą JavaScriptu”
  • <font color="red">Niepoprawnie</font>: „Nowa Metoda Tworzenia za pomocą JavaScriptu”

Nazwy i nagłówki stron zapisywane w sposób niepoprawny można spotkać czasami na angielskiej wersji MDC. Staraj się nie powielać tych schematów przy przenoszeniu artykułów na polską wersję wiki.

Skróty łacińskie

Tłumaczenie

  • Istnieje pewna dowolność w przenoszeniu łacińskich skrótów na grunt polskiego tłumaczenia. Dany skrót można przedstawić w formie polskiego odpowiednika („np.”, „tzn.” itd.) lub jako pełne wyrażenie („na przykład”, „innymi słowy”), przy czym w głównej mierze zależy to od intuicji i stylu edytora. W pewnych przypadkach istnieje również możliwość zastosowania bezpośrednio skrótu łacińskiego, aczkolwiek przypadki te są stosunkowo rzadkie. Pamiętaj, że niektóre skróty (przykładowo „itd.”) prawie zawsze zapisywane są w postaci skrótu.

Znaczenie łacińskich skrótów

Skrót łacina polski
cf. confer porównaj
e.g. exempli gratia na przykład
et al. et alii i inne
etc. et caetera i tak dalej
i.e. id est to jest, innymi słowy
N.B. nota bene zauważ dobrze
P.S. post scriptum dopisek, dopisano

Uwaga: należy uważać, by nie pomylić „e.g.” z „i.e.”. Skrót „i.e.” bywa czasem błędnie odczytywany z angielskiego jako „in example”. Należy również zapamiętać, że w języku polskim (w przeciwieństwie do łacińskiego) nie stawiamy kropek w skrócie post scriptum (poprawny jest więc tylko zapis „PS”).

Akronimy oraz skróty

Używanie dużych liter oraz kropek

  • Używaj wielkich liter i usuń kropki we wszystkich akronimach oraz skrótach, włączając w to również organizacje takie jak „US” lub „UN”.
    • <font color="green">Poprawnie</font>: XUL
    • <font color="red">Niepoprawnie</font>: X.U.L.; Xul

Rozwinięcia

  • W przypadku pierwszego wykorzystania jakiegoś pojęcia na stronie rozwiń jego znaczenie, umieszczając je w nawiasie.
    • <font color="green">Poprawnie</font>: „XUL (XML-based User-interface Language) jest opartym na XML-u językiem opisu interfejsu użytkownika...”
    • <font color="red">Niepoprawnie</font>: „XUL jest opartym na XML-u językiem opisu interfejsu użytkownika...”
Wyjątki
  • Rozwijaj tylko te akronimy, które mogą być nieznane użytkownikowi. Jeśli masz wątpliwości, rozwiń go.

Odmiana skrótów i akronimów

  • W odmianie skrótów oraz akronimów używamy pisowni z łącznikiem.
    • <font color="green">Poprawnie</font>: CD-ROM-u
    • <font color="red">Niepoprawnie</font>: CD-ROM'u, CD-ROMu

Łączenie wyrazów

  • Dywizem (łącznikiem) łączymy wyrazy współrzędne względem siebie np. biało-czerwony, obiektowo-proceduralny. W przypadku wątpliwości najlepiej utworzyć zdanie złożone z tych wyrazów. Przykładowo: język obiektowo-proceduralny to taki, który jest i obiektowy, i proceduralny. Wyrazy obiektowy i proceduralny są współrzędne względem siebie o czym świadczy spójnik „i”, powinny być więc połączone dywizem.
    Niektóre wyrazy mają specyficzną pisownię. Najlepszym przykładem jest słowo „e-mail”. W języku angielskim poprawna pisownia to „email”, inaczej niż w języku polskim. W przypadku wyrazu „online” dopuszczalne są w języku polskim obydwie formy („online” i „on-line”), z czego pierwsza jest częstsza i zalecana przez angielskie słowniki.
    • <font color="green">Poprawnie</font>: e-mail
    • <font color="red">Niepoprawnie</font>: email

Liczby i liczebniki

Daty

  • Przede wszystkim staraj się nie umieszczać dat w kodzie przykładów — wyjątkiem mogą się okazać sytuacje, gdy wymusza to konkretne zastosowanie kodu. Najlepszym formatem jest zapis słowny np. „23 stycznia 2007”. Częstym błędem popełnianym przez wielu ludzi jest używanie niepoprawnej formy typu „23 styczeń”; zawsze staraj się tego unikać.
  • Możesz również użyć zapisu w systemie numerycznym. Musisz sobie zdawać jednak sprawę, że w różnych krajach funkcjonują różne systemy dat. Przykładowo, w Europie używa się formatu DD/MM/RR, gdzie RR oznacza rok, MM miesiąc, a DD dzień, w USA zaś MM/DD/RR. Dlatego zalecane jest, abyś zapisywał daty w formacie zalecanym przez ISO (IS0 8601): RRRR/MM/DD. W powyższym przykładzie datę (23 stycznia 2007) w standardzie ISO zapiszemy jako 2007/01/23. Pamiętaj, aby dni i miesiące zapisywać zawsze jako liczby dwucyfrowe.
    • <font color="green">Poprawnie</font>: 2007/02/24, 24 lutego 2007
    • <font color="red">Niepoprawnie</font>: 24/02/2007, 2/24/07, 24 luty 07

Liczebniki porządkowe

  • Liczebniki porządkowe można zapisać dodając kropkę po liczbie odpowiadającej temu liczebnikowi np. „lata 60. dwudziestego wieku”. Zasada ta nie jest konieczna we wszystkich przypadkach (zobacz stawianie kropek po liczebnikach porządkowych). Możesz także użyć zapisu słownego („piąty przykład”).
  • Uwaga: w przypadku wszystkich liczebników porządkowych „rozwinięcie” liczby (np. „zajrzyj do 3-go przykładu”) jest niepoprawne i traktowane jako błąd.
    • <font color="green">Poprawnie</font>: lata 60., czwarty przypadek
    • <font color="red">Niepoprawnie</font>: lata 60-te, 4-ty przypadek

Przecinki i kropki

  • W języku angielskim używa się przecinka w liczbach co najmniej pięciocyfrowych, aby oddzielić od siebie grupy trzycyfrowe, kropka jest natomiast używana do oddzielania części dziesiętnej. W języku polskim jest inaczej — separatorem dziesiętnym (oddzielającym część całkowitą liczby od jej ułamka) jest przecinek, np. 3,14 (zaokrąglenie liczby Pi). Do oddzielania grup trzycyfrowych w liczbach większych (pięcio i więcej cyfrowych) Polska Norma zaleca zaś stosowanie spacji. Przykładowo, liczba 54,000,000 (54 miliony) zostanie „przetłumaczona” jako 54 000 000. Aby uniknąć przeniesienia części liczby do nowej linii można zastosować tzw. twardą spację (w HTML-u jest to znak &nbsp;).

Interpunkcja

Przecinek szeregowy

  • W języku angielskim często stosowany jest tzw. przecinek szeregowy. Pojawia się on w serii trzech lub więcej elementów przed spójnikiem „and”. W języku polskim przecinek ten nie występuje i należy go pominąć; jego użycie jest uzasadnione tylko w przypadku powtórzeń (np. „Znał i HTML-a, i CSS-a.”) lub zdań wtrąconych.
    • <font color="green">Poprawnie</font>: „I will travel by trains, planes, and automobiles.” przetłumaczone jako „Będę podróżował pociągami, samolotami i samochodami.” (bez przecinka przed „i samochodami”).

Przecinek przed niektórymi skrótami i wyrażeniami

Na przykład i między innymi
  • W języku polskim wyrażenia „na przykład” i „między innymi” oraz ich skróty („np.” i „m.in.”) nie poprzedza się przecinkiem; przecinek nie występuje również po nich. Wyjątkiem są sytuacje, gdy wyrażenia te występują jako otwierające zdanie (wyrażenie) wtrącone.
    • <font color="green">Poprawnie</font>: Istnieje wiele języków obiektowych, m.in. Java, które umożliwiają to działanie. (Przykład z wyrażeniem wtrąconym)
    • <font color="red">Niepoprawnie</font>: Istnieje wiele języków obiektowych, np. Java.
I tak dalej, i tym podobne
  • Skróty „itd.” i „itp.” nie poprzedzamy przecinkiem. Zaleca się również unikania stosowania podwójnych skrótów tj. wyrażenia „itd., itp.” (lub w odwrotnej kolejności). Choć poprawne, nie jest ono zawsze mile widziane.
Niestety
  • Nie istnieje żadna uniwersalna reguła dotycząca stawiania przecinka w obecności słowa „niestety”. Generalnie oddziela się je przecinkami od reszty zdania, gdy chcemy zwrócić na nie uwagę czytelnika i wskazać na nasze niezadowolenie z opisywanego faktu np. „Niestety, nie mogłem nic wtedy zrobić.”.
Mimo że, chyba że, dlatego że
  • Częstym błędem jest rozdzielanie wyrażeń typu „mimo że” przecinkiem na dwa spójniki — „mimo” i „że”. Jest to uzasadnione tylko wtedy, gdy akcent pada na słowo „mimo” (analogicznie: „chyba” lub „dlatego”); w przeciwnym wypadku wyrażenie to jest traktowane jako jeden spójnik, przed którymi należy postawić przecinek.
Zdania wtrącone
  • Istnieje obowiązek rozdzielania zdań wtrąconych od zdania nadrzędnego za pomocą przecinków. Oddzielanie przydawek nie jest wymagane, zaleca się jednak, aby robić to w przypadku bardziej rozbudowanych określeń — zwłaszcza gdy istnieje ryzyko błędnego odczytania sensu wypowiedzi.
    Warto również wspomnieć, że zdania wtrącone kończymy przecinkiem nawet wtedy, gdy bezpośrednio po nich występuje spójnik „i”.

Pisownia

Odmiana nazw własnych

  • Większość nazw własnych odmieniamy przez przypadki np. JavaScriptu, JavaScriptem, JavaScriptowi, Javy, Javą, Javie, itd. Nazwy kończące się literą „x” przyjęło się pisać z „x” tylko w mianowniku, przy odmianie używamy „ks”, np. Firefox, Firefoksa, Firefoksie itd.
  • W przypadku odmiany skrótów znakiem separującym skrótowiec od przyrostka musi być łącznik (nie apostrof!) np. HTML-a, XUL-a, DOS-a. Odmiana bez myślnika jest nieprawidłowa (HTMLa, XULa, DOSa). Czasami lepszy efekt uzyskamy stosując słowa pomocnicze: „języka HTML”, „języka XUL”, „systemu DOS”. Można także nie odmieniać skrótów w ogóle: „Znacznik <window> w XUL opisuje okno, a znacznik <body> w HTML...”. Nazwy własne („JavaScript” itd.) to NIE SĄ skróty.
  • Wyraz Windows nie podlega odmianie. „W Windows”, „bez Windows”, „używam Windows”, nie: w Windowsie, w Windowsach, używam Windowsa itd. Ewentualną odmianę umożliwia nam dopełniający wyraz system np. „w systemie Windows; używam systemu Windows”.
  • W przypadku wyrazów zakończonych tzw. „niemym -e” w odmianie stosujemy znak apostrofu np. Apple'a, Apple'owi, Netscape'a, Netscape'owi, nie: Applem, Netscapowi. Należy również pamiętać, że przyrostek zaczynamy samogłoską, jako że ostatnią wymawianą literą w formie podstawowej jest spółgłoska np. Apple'em, Netscape'em, nie: Apple'm, Netscape'm. W Pomocniku Tłumaczy dostępne są szersze informacje na temat używania apostrofu w tłumaczeniach.

Odmiana zaimka „ta”

  • Duży problem sprawia odmiana zaimka wskazującego ta; częstym błędem jest stosowanie formy np. tą książkę, tą funkcję itp. Językoznawcy wskazują jednak, że zwyczaj ten jest dozwolony jedynie w przypadku języka mówionego. W języku pisanym (formalnym) poprawne jest użycie tylko formy „tę” w bierniku, „tą” natomiast używamy w narzędniku.
    Najprostszym sposobem na określenie właściwej odmiany tego zaimka jest spojrzenie na końcówkę wyrazu, którego ten zaimek dotyczy. Przykładowo, jeśli określamy podmiot „funkcja”, to napiszemy „rozważmy funkcję” — wyraz kończy się samogłoską „ę”, dlatego właściwą formą będzie „tę” („rozważmy tę funkcję”).

Inne źródła

Jeśli jesteś zainteresowany poprawieniem swoich umiejętności edytorskich, sprawdź następujące strony, które mogą się okazać w tym pomocne.

{{ languages( { "en": "Project:en/Writer\'s_guide", "ja": "Project:ja/Writer\'s_guide" } ) }}

Autorzy i etykiety dokumentu

Ostatnia aktualizacja: lukasz.jezierski,