To tłumaczenie jest niekompletne. Pomóż przetłumaczyć ten artykuł z języka angielskiego.

Witamy w MDN na kursie JavaScript dla początkujących! W tym pierwszym artykule przyjrzymy się JavaScript z pewnej odległości, odpowiadając na pytania w stylu "co to jest?" i "co on robi?" oraz upewnimy się, że rozumiesz cel któremu służy JavaScript.

Wymagania wstępne: Podstawowa znajomość komputera, podstawowa znajomość HTML i CSS.
Cel: Zapoznanie z istotą JavaScript, co on robi i jak jest dopasowywany do strony internetowej.

Definicja ogólna

JavaScript to język programowania, który umożliwia wdrożenie na stronie internetowej skomplikowanych elementów, dzięki którym strona ta może nie tylko wyświetlać statyczne informacje, ale również obsługiwać zmianę treść odpowiednio do sytuacji, wyświetlać interaktywne mapy i animacje grafiki 2D/3D , wyświetlać video itd. Jest to trzecia warstwa standardowych technologii internetowych, z których dwie (HTML i CSS) omówiliśmy w innych częściach "Strefy nauki".

  • HTML jest to język znaczników, który używa się do sformułowania dokumentu HTML (wyświetlanego jako strona przeglądarki) i strukturyzacji treści zawartej w dokumencie HTML, na przykład zdefiniowania akapitów, nagłówków i tabel danych czy osadzenia obrazów i wideo.
  • CSS jest to język reguł stylizacji, który używa się do stylizacji dokumentu HTML, na przykład ustawienia kolorów tła lub czcionki i układania treści w wielu kolumnach.
  • JavaScript jest to skryptowy język, który umożliwia  obsługę dynamicznego tworzenia treści na stronie internetowej, kontrolowanie multimediów, animację obrazów i prawie wszystko inne  (mo dobrze, nie wszystko, ale to niesamowite, co można osiągnąć kilkoma liniami kodu JavaScript.)

Te trzy warstwy układają się jedna na drugiej. Jako przykład weźmy prostą etykietę tekstową. Możemy ją oznaczyć używajac kodu HTML, aby nadać jej strukturę:

<p>Player 1: Chris</p>

Następnie możemy dodać kod CSS, aby nadać ładny wygląd:

p {
  font-family: 'helvetica neue', helvetica, sans-serif;
  letter-spacing: 1px;
  text-transform: uppercase;
  text-align: center;
  border: 2px solid rgba(0,0,200,0.6);
  background: rgba(0,0,200,0.3);
  color: rgba(0,0,200,0.6);
  box-shadow: 1px 1px 2px rgba(0,0,200,0.4);
  border-radius: 10px;
  padding: 3px 10px;
  display: inline-block;
  cursor:pointer;
}

Na końcu możemy dodać kod Javascript, aby zaimplementować dynamiczne zachowanie:

var para = document.querySelector('p');

para.addEventListener('click', updateName);

function updateName() {
  var name = prompt('Enter a new name');
  para.textContent = 'Player 1: ' + name;
}

Kliknij na przycisk (etykietę tekstową), aby zobaczyć co się dzieje (na GitHub mozesz znależć kod źróðłowy i wersję demo — zobacz kod źródłowy lub przykład na żywo)!

JavaScript pozwala osiągać o wiele bardziej zaawansowane efekty - sprawdź poniżej jego możliwości.

Co można zrobić?

Rdzeń języka JavaScript składa się z kilku funkcjonalności, które umożliwiają wykonanie rzeczy, takich jak te: 

  • Przechowywanie wartości w zmiennych. W powyższym przykładzie pytamy użytkownika o imię, które następnie zapisujemy w zmiennej o nazwie name.
  • Operowanie na porcjach tekstu (zwanych w programowaniu "łańcuchami"). W powyższym przykładzie używamy łańcucha "Player 1: ", który łączymy ze zmienną name, aby stworzyć etykietę ''Player 1: Chris".
  • Uruchamianie kodu w odpowedzi na określone zdarzenia zaistniałe na stronie internetowej. W naszym przykładzie użyliśmy zdarzenie click do wykrywania klknięć przycisku (etykiety tekstowej). Po kliknieciu przycisku, uruchamiany jest kod, który zmienia etykiete tekstową.
  • I wiele więcej!

Jeszcze bardziej ekscytująca jest możliwość stosowania tzw. interfejsów programowania aplikacji (ang. Application Programming Interfaces - API), działających na szczycie rdzenia języka JavaScript.

Interfejsy API są gotowymi zestawami bloków kodu, które umożliwiają programistom implementować programy, które w przeciwnym razie byłyby bardzo trudne do napisania przez programistę a nawet często niemożliwe do napisania przez niego. Spełniają one w programowaniu tą samą rolę, co gotowe segmenty mebli przy umeblowaniu domu — o wiele łatwiej jest wykorzystać gotowe panele i je poskręcać, niż samemu opracować projekt mebli, znaleźć drewno, pociąć go na deski, wysuszyć, przyciąć je na elementy swoich mebli i w końcu je samemu zmontować.

Interfejsy API dzielą się ogólnie na dwie kategorie:

Interfesy API przeglądarek internetowych, które są wbudowane w przeglądarki. Służą do udostępniania danych z komputera, ale też mogą wykonywać bardziej zaawansowane rzeczy. Na przykład:

  • API DOM (Document Object Model) pozwala manipulować kodem HTML i CSS, tworząc, usuwając i zmianiając kod HTML, dynamiczne dodając do strony nowe style. Za każdym razem kiedy widzisz wyskakujące okienko pojawiające się na stronie lub zmianę fragmentu treści strony, to właśnie sprawka API DOM.
  • API Geolokalizacji pozwala na pobranie informacji lokalizacyjnych i nie tylko. Google Maps używa tego API do znalezienieaTwojej lokalizacji i wyświetlenia jej na mapie.
  • API Canvas i API WebGL umożliwiają tworzenie animacji 2D i 3D. Ludzie tworzą naprawdę szalone rzeczy używając tych technologii - sprawdź sam - Chrome Experiments i webglsamples.
  • Interfejsy Audio i wideo, takie jak HTMLMediaElement czy WebRTC umożliwiają robienie niezwykle interesujących rzeczy z multimediami, jak odtwarzanie wideo czy muzyki bezpośrednio na stronie internetowej, albo pobieranie transmisji wideo z Twojej kamery internetowej i wyświetlanie jej na stronie (sprawdź Snapshot demo).

Uwaga: wiele z powyższych przykładów nie będzie działać w starszych przeglądarkach - podczas eksperymentowania warto używać najnowszych wersji przeglądarek takich jak Firefox, Chrome, Edge czy Opera. Powinieneś także brać pod uwagę konieczność testowania swoich rozwiązań w wielu przegladarkach. Kod, który działa dobrze w Chrome nie zawsze będzie działał w Edge. (sprawdź: Testowanie wieloprzegladarkowe).

Zewnętrzne interfejsy API nie są wbudowane w przeglądarki i trzeba samemu pobrać ich kod i informacje o zastosowaniu. Na przykład:

  • API Twitter umożliwia wyświetlania najnowszych tweetów na stronie internetowej.
  • API Google Maps daje możliwość wyświetlania map na stronie internetowej oraz dostarcza innych związanych funkcji.

 

Uwaga:  Interfesy API są zaawansowane i nie będziemy ich tu opisywać, możesz znaleźć o nich więcej informacji w artykule Interfejsy API działające po stronie klienta.

 

W Internecie dostępnych jest bardzo dużo bibliotek API działających z przegladarkami internetowymi, ale jest to "temat na później". Nie zbudujesz następnego Facebooka czy Google Maps po 24 godzinach nauki JavaScriptu. Jest wiele zagadnień podstawowych, które musisz najpierw opanować. Ale przecież po to tu jesteś!

 

Co robi JavaScript na stronie internetowej?

Tutaj zaczniemy faktycznie przyglądać się pewnemu kodowi i robiąc to, zbadamy, co takiego dzieje się po uruchomieniu tego kodu na stronie internetowej.

Let's briefly recap the story of what happens when you load a web page in a browser (first talked about in our How CSS works article). When you load a web page in your browser, you are running your code (the HTML, CSS, and JavaScript) inside an execution environment (the browser tab). This is like a factory that takes in raw materials (the code) and outputs a product (the web page).

The JavaScript is executed by the browser's JavaScript engine, after the HTML and CSS have been assembled and put together into a web page. This ensures that the structure and style of the page are already in place by the time the JavaScript starts to run.

This is a good thing, as a very common use of JavaScript is to dynamically modify HTML and CSS to update a user interface, via the Document Object Model API (as mentioned above). If the JavaScript loaded and tried to run before the HTML and CSS was there to affect, then errors would occur.

Browser security

Each browser tab is its own separate bucket for running code in (these buckets are called "execution environments" in technical terms) — this means that in most cases the code in each tab is run completely separately, and the code in one tab cannot directly affect the code in another tab — or on another website. This is a good security measure — if this were not the case, then pirates could start writing code to steal information from other websites, and other such bad things.

Note: There are ways to send code and data between different websites/tabs in a safe manner, but these are advanced techniques that we won't cover in this course.

JavaScript running order

When the browser encounters a block of JavaScript, it generally runs it in order, from top to bottom. This means that you need to be careful what order you put things in. For example, let's return to the block of JavaScript we saw in our first example:

var para = document.querySelector('p');

para.addEventListener('click', updateName);

function updateName() {
  var name = prompt('Enter a new name');
  para.textContent = 'Player 1: ' + name;
}

Here we are selecting a text paragraph (line 1), then attaching an event listener to it (line 3) so that when the paragraph is clicked, the updateName() code block (lines 5–8) is run. The updateName() code block (these types of reusable code block are called "functions") asks the user for a new name, and then inserts that name into the paragraph to update the display.

If you swapped the order of the first two lines of code, it would no longer work — instead, you'd get an error returned in the browser developer console — TypeError: para is undefined. This means that the para object does not exist yet, so we can't add an event listener to it.

Note: This is a very common error — you need to be careful that the objects referenced in your code exist before you try to do stuff to them.

Interpreted versus compiled code

You might hear the terms interpreted and compiled in the context of programming. JavaScript is an interpreted language — the code is run from top to bottom and the result of running the code is immediately returned. You don't have to transform the code into a different form before the browser runs it.

Compiled languages on the other hand are transformed (compiled) into another form before they are run by the computer. For example C/C++ are compiled into assembly language that is then run by the computer.

Both approaches have different advantages, which we won't discuss at this point.

Server-side versus client-side code

You might also hear the terms server-side and client-side code, specially in the context of web development. Client-side code is code that is run on the user's computer — when a web page is viewed, the page's client-side code is downloaded, then run and displayed by the browser. In this JavaScript module we are explicitly talking about client-side JavaScript.

Server-side code on the other hand is run on the server, then its results are downloaded and displayed in the browser. Examples of popular server-side web languages include PHP, Python, Ruby, and ASP.NET. And JavaScript! JavaScript can also be used as a server-side language, for example in the popular Node.js environment — you can find more out about server-side JavaScript in our Dynamic Websites – Server-side programming topic.

The word dynamic is used to describe both client-side JavaScript, and server-side languages — it refers to the ability to update the display of a web page/app to show different things in different circumstances, generating new content as required. Server-side code dynamically generates new content on the server, e.g. pulling data from a database, whereas client-side JavaScript dynamically generates new content inside the browser on the client, e.g. creating a new HTML table, inserting data requested from the server into it, then displaying the table in a web page shown to the user. The meaning is slightly different in the two contexts, but related, and both approaches (server-side and client-side) usually work together.

A web page with no dynamically updating content is referred to as static — it just shows the same content all the time.

How do you add JavaScript to your page?

JavaScript is applied to your HTML page in a similar manner to CSS. Whereas CSS uses <link> elements to apply external stylesheets and <style> elements to apply internal stylesheets to HTML, JavaScript only needs one friend in the world of HTML — the <script> element. Let's learn how this works.

Internal JavaScript

  1. First of all, make a local copy of our example file apply-javascript.html. Save it in a directory somewhere sensible.
  2. Open the file in your web browser and in your text editor. You'll see that the HTML creates a simple web page containing a clickable button.
  3. Next, go to your text editor and add the following just before your closing </body> tag:
    <script>
    
      // JavaScript goes here
    
    </script>
  4. Now we'll add some JavaScript inside our <script> element to make the page do something more interesting — add the following code just below the "// JavaScript goes here" line:
    function createParagraph() {
      var para = document.createElement('p');
      para.textContent = 'You clicked the button!';
      document.body.appendChild(para);
    }
    
    var buttons = document.querySelectorAll('button');
    
    for (var i = 0; i < buttons.length ; i++) {
      buttons[i].addEventListener('click', createParagraph);
    }
  5. Save your file and refresh the browser — now you should see that when you click the button, a new paragraph is generated and placed below.

Note: If your example doesn't seem to work, go through the steps again and check that you did everything right. Did you save your local copy of the starting code as a .html file? Did you add your <script> element just before the </body> tag? Did you enter the JavaScript exactly as shown? JavaScript is case sensitive, and very fussy, so you need to enter the syntax exactly as shown, otherwise it may not work.

Note: You can see this version on GitHub as apply-javascript-internal.html (see it live too).

External JavaScript

This works great, but what if we wanted to put our JavaScript in an external file? Let's explore this now.

  1. First, create a new file in the same directory as your sample HTML file. Call it script.js — make sure it has that .js filename extension, as that's how it is recognized as JavaScript.
  2. Next, copy all of the script out of your current <script> element and paste it into the .js file. Save that file.
  3. Now replace your current <script> element with the following:
    <script src="script.js"></script>
  4. Save and refresh your browser, and you should see the same thing! It works just the same, but now we've got the JavaScript in an external file. This is generally a good thing in terms of organizing your code, and making it reusable across multiple HTML files. Plus the HTML is easier to read without huge chunks of script dumped in it.

Note: You can see this version on GitHub as apply-javascript-external.html and script.js (see it live too).

Inline JavaScript handlers

Note that sometimes you'll come across bits of actual JavaScript code living inside HTML. It might look something like this:

function createParagraph() {
  var para = document.createElement('p');
  para.textContent = 'You clicked the button!';
  document.body.appendChild(para);
}
<button onclick="createParagraph()">Click me!</button>

You can try this version of our demo below.

This demo has exactly the same functionality as in the previous two sections, except that the <button> element includes an inline onclick handler to make the function run when the button is pressed.

Please don't do this, however. It is bad practice to pollute your HTML with JavaScript, and it is inefficient — you'd have to include the onclick="createParagraph()" attribute on every button you wanted the JavaScript to apply to.

Using a pure JavaScript construct allows you to select all the buttons using one instruction. The code we used above to serve this purpose looks like this:

var buttons = document.querySelectorAll('button');

for (var i = 0; i < buttons.length ; i++) {
  buttons[i].addEventListener('click', createParagraph);
}

This might look a bit longer than the onclick attribute, but this will work for all buttons no matter how many are on the page, and how many are added or removed. The JavaScript does not need to be changed.

Note: Try editing your version of apply-javascript.html and add a few more buttons into the file. When you reload, you should find that all of the buttons when clicked will create a paragraph. Neat, huh?

Comments

As with HTML and CSS, it is possible to write comments into your JavaScript code that will be ignored by the browser, and exist simply to provide instructions to your fellow developers on how the code works (and you, if you come back to your code after 6 months and can't remember what you did). Comments are very useful, and you should use them often, particularly for larger applications. There are two types:

  • A single line comment is written after a double forward slash (//), e.g.
    // I am a comment
  • A multi-line comment is written between the strings /* and */, e.g.
    /*
      I am also
      a comment
    */

So for example, we could annotate our last demo's JavaScript with comments like so:

// Function: creates a new paragraph and append it to the bottom of the HTML body.

function createParagraph() {
  var para = document.createElement('p');
  para.textContent = 'You clicked the button!';
  document.body.appendChild(para);
}

/*
  1. Get references to all the buttons on the page and sort them in an array.
  2. Loop through all the buttons and add a click event listener to each one.

  When any button is pressed, the createParagraph() function will be run.
*/

var buttons = document.querySelectorAll('button');

for (var i = 0; i < buttons.length ; i++) {
  buttons[i].addEventListener('click', createParagraph);
}

Summary

So there you go, your first step into the world of JavaScript. We've begun with just theory, to start getting you used to why you'd use JavaScript, and what kind of things you can do with it. Along the way you saw a few code examples and learned how JavaScript fits in with the rest of the code on your website, amongst other things.

JavaScript may seem a bit daunting right now, but don't worry — in this course we will take you through it in simple steps that will make sense going forward. In the next article we will plunge straight into the practical, getting you to jump straight in and build your own JavaScript examples.

In this module

Autorzy i etykiety dokumentu

 Autorzy tej strony: asbud, maciej-w
 Ostatnia aktualizacja: asbud,